Café Rheingold – historia miejsca przy ul. Panieńskiej 20
Historia kamienicy przy ul. Panieńskiej 20 w Szczecinie prowadzi od średniowiecznego miasta, przez elegancką kawiarnię muzyczną Café Rheingold, aż do współczesnej restauracji Centrale.
Nie szukaliśmy pięknej legendy stworzonej na potrzeby restauracji. Chcieliśmy zrozumieć, jaki charakter miało to miejsce niemal sto lat temu i w jaki sposób jego historia może inspirować współczesną kuchnię.
Wierzymy, że gastronomia może opierać się nie tylko na aktualnych trendach, lecz również na historii miasta, produktach regionu oraz kulinarnym dziedzictwie Pomorza i Bałtyku.
Dlaczego rozpoczęliśmy te badania?
Nie chcieliśmy budować tożsamości restauracji wyłącznie wokół atrakcyjnej opowieści. Zależało nam na poznaniu prawdziwej historii miejsca i odnalezieniu jego kulinarnego charakteru.
Zaczęliśmy od prostego pytania: jak powinno smakować miejsce, które od niemal stu lat pozostaje związane z gastronomią?
Odpowiedzi nie znaleźliśmy w gotowych konceptach ani modnych trendach. Dlatego sięgnęliśmy do dokumentów, fotografii i materiałów historycznych. Najpierw poznaliśmy historię miejsca. Dopiero później zaczęliśmy tworzyć jego współczesny smak.
Historia kamienicy
Kamienica przy dzisiejszej ul. Panieńskiej 20, przed 1945 rokiem znajdująca się przy Frauenstraße 20, stoi w historycznym centrum Szczecina, u podnóża Wzgórza Zamkowego.
Ulica Panieńska należy do najstarszych ulic miasta. Jej historia sięga XIV wieku, a nazwa związana jest z pobliską Basztą Panieńską oraz dawnym klasztorem cysterek.
Historia samego budynku jest jeszcze starsza. Badania archeologiczne potwierdziły, że piwnice i fragmenty fundamentów pochodzą z drugiej połowy XV wieku. Na przełomie XVII i XVIII wieku kamienica została przebudowana, a w kolejnych stuleciach była wielokrotnie modernizowana.
W latach 20. i 30. XX wieku na jej parterze działała Café Rheingold – jedna z muzycznych kawiarni przedwojennego Stettina. Później w tym samym lokalu funkcjonowała cukiernia Josepha Heckera.
Dziś pod tym adresem działa restauracja Centrale, która kontynuuje historię miejsca poprzez współczesną kuchnię inspirowaną dziedzictwem Pomorza, Bałtyku i dawnego Szczecina.
Poszukiwania w Archiwum Państwowym
W Archiwum Państwowym w Szczecinie odnaleziono ponad 100 stron dokumentów archiwalnych dotyczących kamienicy przy dawnej Frauenstraße 20.
Zachowane materiały obejmują między innymi:
- pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych,
- fotografie elewacji kamienicy,
- dokumentację techniczną budynku,
- materiały związane z instalacją gazową,
- plany i rzuty pomieszczeń,
- korespondencję z miejskimi urzędami,
- dokumentację szczecińskiej Policji Budowlanej – Baupolizei Stettin.
Dzięki zachowanym aktom możliwe było odtworzenie znacznej części historii budynku i potwierdzenie funkcjonowania Café Rheingold właśnie pod tym adresem.
Co mówią zachowane dokumenty?
| 1935 | Gazyfikacja budynku Dokumenty potwierdzają montaż instalacji gazowej, wyposażenia kuchennego oraz przeprowadzenie kontroli technicznych. |
| 1937 | Modernizacja elewacji Zatwierdzono remont elewacji, malowanie budynku oraz montaż nowych szyldów. |
| 3 marca 1938 | Zmiana właściciela Zachowane materiały potwierdzają oficjalną zmianę właściciela kamienicy przy Frauenstraße 20. |
| 1938 | Unikatowe fotografie archiwalne Wykonano fotografie elewacji, na których uwieczniono Café Rheingold w okresie przedwojennym. |
| 1939 | Kolejne prace przy budynku Kontynuowano prace konserwacyjne i modernizacyjne elewacji pod nadzorem Baupolizei Stettin. |
| 1942 | Pożar i kontrola techniczna Po pożarze poddasza Policja Budowlana przeprowadziła oględziny techniczne budynku i sporządziła odpowiednią dokumentację. |
Café Rheingold
Dokładna data otwarcia Café Rheingold pozostaje nieznana. Dokumenty archiwalne, historyczne fotografie oraz badania Muzeum Historii Szczecina potwierdzają jednak, że w latach 30. XX wieku kawiarnia działała już na parterze kamienicy przy Frauenstraße 20, czyli obecnej ul. Panieńskiej 20.
Zachowane fotografie elewacji i wnętrza przedstawiają elegancki lokal. Materiały muzealne potwierdzają, że Café Rheingold była kawiarnią muzyczną, w której regularnie odbywały się koncerty i wieczory z muzyką na żywo.
Historia Café Rheingold jest dziś jednym ze źródeł inspiracji dla restauracji Centrale. Nie odtwarzamy dawnych potraw i nie próbujemy kopiować przedwojennego lokalu. Interpretujemy jego dziedzictwo poprzez współczesną kuchnię Pomorza i Bałtyku.
Wnętrze przedwojennej kawiarni
Muzyka i życie towarzyskie
Materiały zgromadzone podczas badań oraz informacje uzyskane od Muzeum Historii Szczecina potwierdzają, że Café Rheingold była kawiarnią muzyczną.
Lokal posiadał stałe miejsce dla muzyków oraz instrumenty. W jego wnętrzach regularnie odbywały się koncerty i wieczory muzyczne. Zachowana fotografia przedstawia elegancką salę restauracyjną z przestrzenią przeznaczoną dla zespołu.
Pokazuje to, że Café Rheingold pełniła istotną funkcję w życiu kulturalnym i towarzyskim przedwojennego Stettina.
Centrale nawiązuje do tej tradycji nie tylko poprzez kuchnię, ale również poprzez tworzenie miejsca sprzyjającego spotkaniom, kulturze i gościnności.
Od historii do współczesnej kuchni
Przez wiele miesięcy zadawaliśmy sobie jedno pytanie: jak powinien smakować lokal położony w samym sercu historycznego Szczecina?
Odpowiedzi nie szukaliśmy w trendach kulinarnych ani gotowych konceptach. Postanowiliśmy zacząć od historii.
Badania archiwalne pozwoliły nam odkryć, że niemal sto lat temu w tym samym miejscu działała Café Rheingold – elegancka kawiarnia będąca częścią życia społecznego i kulturalnego dawnego Stettina.
To odkrycie doprowadziło nas do kolejnych pytań:
- Jaki był kulinarny charakter Pomorza?
- Jakie produkty przez stulecia trafiały na stoły mieszkańców regionu?
- Jak morze, port, lasy i okoliczne gospodarstwa wpływały na lokalną kuchnię?
Rozpoczęliśmy własne badania nad kulinarnym dziedzictwem Pomorza. Analizowaliśmy dawne źródła, historię regionu, sezonowość produktów oraz tradycje związane z Bałtykiem.
Naszym celem nie było odtwarzanie historycznych receptur. Chcieliśmy zrozumieć kulinarne DNA tego miejsca i stworzyć współczesną kuchnię, która opowiada historię Pomorza w nowoczesny sposób.
DNA naszej kuchni
Historia miejsca wyznaczyła kierunek. Pomorze i Bałtyk stały się inspiracją, a współczesna gastronomia pozwoliła opowiedzieć tę historię na nowo.
Najpierw poznaliśmy historię tego miejsca. Dopiero później stworzyliśmy jego smak.
Historia miejsca
Café Rheingold, kamienica przy ul. Panieńskiej 20 oraz gastronomiczne tradycje dawnego Szczecina.
Pomorze
Regionalne produkty, lokalni producenci, lasy, gospodarstwa i kulinarne tradycje mieszkańców regionu.
Bałtyk
Ryby, śledzie, owoce morza, portowy charakter Szczecina oraz wpływy docierające do miasta drogą morską.
Sezonowość
Naturalny rytm roku, sezonowe warzywa, owoce, zioła i produkty charakterystyczne dla Pomorza.
Produkty związane z regionem
W menu Centrale ważne miejsce zajmują składniki od wieków związane z Pomorzem i Bałtykiem:
- ryby bałtyckie,
- śledzie,
- owoce morza,
- grzyby leśne,
- dziczyzna,
- sezonowe warzywa,
- lokalne sery,
- owoce, zioła i produkty od regionalnych producentów.
Nie odtwarzamy historii
Nie kopiujemy dawnych receptur i nie próbujemy rekonstruować menu Café Rheingold.
Każde danie jest próbą połączenia historii z teraźniejszością. Wykorzystujemy regionalne produkty i tradycje, ale interpretujemy je poprzez współczesne techniki kulinarne oraz własne spojrzenie na kuchnię.
Historia nie jest dla nas dekoracją. Jest punktem wyjścia do stworzenia kuchni posiadającej własną, wyraźną tożsamość.
Inspiracja Rheingold
Wybrane pozycje w menu zostały oznaczone jako dania inspirowane historią miejsca oraz kulinarnym dziedzictwem Pomorza i Bałtyku.
Baltic Umami Steak
Portowy Szczecin od wieków łączył wpływy kuchni pomorskiej z produktami przywożonymi drogą morską. Białe miso, anchois i bałtycki porter spotykają się z wołowiną w nowoczesnej interpretacji smaków dawnego miasta.
Bałtycka Zupa Rybna
Portowy Szczecin od wieków żył rytmem Bałtyku. Intensywny bulion rybny, ryby oraz owoce morza tworzą współczesny hołd dla morskiej tradycji miasta.
Schabowy Szefa Kuchni
Schab należał do najbardziej charakterystycznych dań kuchni Pomorza i dawnych mieszczańskich restauracji. Nasza interpretacja zachowuje jego klasyczny charakter, wzbogacając go o kapary oraz kremowy sos sezamowy.
Bałtycki Śledź w Dymie
Śledź od setek lat stanowi jeden z symboli kuchni Pomorza. Wędzenie, marynowanie i lokalne dodatki należały do najważniejszych metod
przygotowywania ryb w regionie. To nasze współczesne spojrzenie na jeden z najbardziej charakterystycznych smaków Bałtyku
Bursztyn Pomorza
Bursztyn od stuleci pozostaje symbolem Bałtyku i Pomorza. Delikatna beza, jabłko, orzechy laskowe i miód tworzą deser inspirowany bogactwem regionu oraz kolorami bałtyckiego bursztynu.
Dlaczego to robimy?
Nie szukaliśmy historii wyłącznie po to, aby stworzyć ciekawą opowieść dla restauracji. Chcieliśmy zrozumieć, czym było to miejsce i jaką rolę odgrywało w życiu dawnego Szczecina.
Nie odtwarzamy dawnych potraw i nie próbujemy kopiować Café Rheingold. Szukamy kulinarnego DNA Pomorza – produktów, smaków i tradycji, które przez pokolenia budowały tożsamość regionu.
Dlatego w naszym menu tak ważne miejsce zajmują ryby Bałtyku, śledzie, grzyby, sezonowe warzywa oraz produkty od lokalnych producentów.
Wierzymy, że aby stworzyć kuchnię z własną tożsamością, najpierw trzeba zrozumieć miejsce, w którym się gotuje.
Propozycja upamiętnienia Café Rheingold
Historia kamienicy przy ul. Panieńskiej 20 została odtworzona dzięki materiałom zgromadzonym w Archiwum Państwowym w Szczecinie, badaniom Muzeum Historii Szczecina oraz zachowanej dokumentacji Baupolizei Stettin.
Wierzymy, że ta historia zasługuje na trwałe miejsce w przestrzeni miasta. Dlatego proponujemy umieszczenie na elewacji budynku niewielkiej tablicy informacyjnej przypominającej mieszkańcom i osobom odwiedzającym Szczecin o dawnej Café Rheingold oraz historii samej kamienicy.
Tablica miałaby charakter historyczny i edukacyjny. Mogłaby zawierać krótki opis obiektu, archiwalną fotografię oraz kod QR prowadzący do pełnego opracowania.
Korzyści dla miasta
Projekt upamiętnienia dawnej Café Rheingold to sposób na zachowanie i udostępnienie fragmentu historii Szczecina.
Projekt przyczynia się do:
- zachowania i popularyzacji historii Szczecina,
- promocji dziedzictwa kulturowego miasta,
- wzbogacenia oferty turystycznej Starego Miasta,
- zwiększenia dostępności materiałów historycznych dla mieszkańców i turystów,
- budowania współpracy pomiędzy instytucjami kultury a lokalnymi przedsiębiorcami.
Celem przedsięwzięcia nie jest promocja restauracji, lecz zachowanie pamięci o miejscu, które od blisko stu lat pozostaje związane z gastronomią i stanowi część historii Szczecina.
Podziękowania i źródła projektu
Historia nie kończy się na ostatniej stronie archiwum. Trwa tam, gdzie ktoś decyduje się ją kontynuować.
Powstanie tego opracowania nie byłoby możliwe bez pomocy instytucji oraz osób zajmujących się ochroną i dokumentowaniem historii Szczecina.
Archiwum Państwowe w Szczecinie
Podziękowania dla kustosza Zbigniewa Marczaka za przygotowanie materiałów archiwalnych oraz udostępnienie przedwojennej dokumentacji Baupolizei Stettin dotyczącej kamienicy przy Frauenstraße 20.
Muzeum Historii Szczecina
Podziękowania dla Małgorzaty Peszko za przekazane informacje dotyczące działalności Café Rheingold oraz pomoc w poznaniu jej znaczenia w kulturalnym życiu dawnego Szczecina.
Autorzy opracowań historycznych
Podziękowania dla badaczy historii Szczecina, których publikacje, fotografie i opracowania pozwalają lepiej poznawać i zachowywać lokalne dziedzictwo.
Historia tego miejsca trwa nadal
Dziś historię miejsca kontynuuje zespół restauracji Centrale. Współczesna kuchnia, lokalne produkty oraz kulinarne dziedzictwo Pomorza i Bałtyku łączą przeszłość kamienicy z jej obecnym życiem.
Nie odtwarzamy historii. Inspirujemy się jej smakiem.
